Motoryň işleýiş prosesi, aslynda, elektrik energiýasy bilen mehaniki energiýanyň özara öwrüliş prosesidir we bu prosesde käbir ýitgiler hökman ýüze çykar. Bu ýitgileriň aglaba bölegi ýylylyga öwrülýär, bu bolsa motoryň sargylarynyň, demir özeniniň we beýleki bölekleriniň işleýiş temperaturasyny ýokarlandyrýar.
Motoryň gyzdyrylmagy bilen baglanyşykly meseleler ylmy-barlag we işläp taýýarlamak işlerinde we täze önümleri öndürmekde ýygy-ýygydan ýüze çykýar. Şen hanym motoryň temperaturasynyň tapgyrlaýyn ýokarlanýan we tip synagy wagtynda temperaturasynyň ýokarlanmagyny durnuklaşdyrmagyň kyn bolýan köp ýagdaýlary bilen hem tanyşdy. Bu sorag bilen bilelikde, hanym şu gün motoryň sowadyş usuly, howa çalşygy we ýylylyk ýaýramagy barada gysgaça gürrüň bermek, dürli motorlaryň howa çalşygy we sowadyş gurluşyny seljermek we motoryň gyzdyrylmagynyň öňüni almak üçin käbir dizaýn usullaryny açmaga synanyşmak üçin gysgaça gatnaşdy.
Motorda ulanylýan izolýasiýa materialynyň temperatura çägi bolandygy sebäpli, motory sowatmagyň wezipesi motoryň içki ýitgisinden döreýän ýylylygy aýyrmakdyr, şeýdip motoryň her bir böleginiň temperaturasynyň ýokarlanmagy standart tarapyndan kesgitlenen aralykda saklanýar we içki temperatura deňleşdirilmelidir.
Motor adatça sowadyjy serişde hökmünde gaz ýa-da suwuklyk ulanýar, we umumy ulanylýanlary howa we suw bolup, biz olary howa sowadyjy ýa-da suw sowadyjy diýip atlandyrýarys. Howa sowadyjy adatça doly ýapyk howa sowadyjy we açyk howa sowadyjy üçin ulanylýar; suw sowadyjy suw örtügini sowadyjy we ýylylyk çalşyjyny sowadyjy bilen umumy ulanylýar.
IEC60034-6 AC motor standarty motoryň sowadyş usulyny kesgitleýär we düşündirýär, ol IC kody bilen görkezilýär:
Sowatmak usulynyň kody = IC+ zynjyr gurluşynyň kody + sowadyjy gurşawyň kody + itmek usulynyň kody
1. Umumy sowadyş usullary
1. IC01 tebigy sowadyş (ýüzleý sowadyş)
Mysal üçin, Siemens kompakt 1FK7/1FT7 serwo motorlary. Bellik: Bu görnüşli motoryň ýüzüniň temperaturasy ýokary, bu bolsa töweregindäki enjamlara we materiallara täsir edip biler. Şonuň üçin käbir senagat ulanylyşlarynda motoryň gurnalmagy we ortaça pese gaçmagy arkaly motoryň temperaturasynyň ýaramaz täsirinden gaça durmak zerurdyr.
2. IC411 öz-özüni sowadýan wentylýator (öz-özüni sowadýan)
IC411 howany motoryň öz aýlanyşy arkaly hereketlendirmek arkaly sowadyş amala aşyrýar we howanyň hereket tizligi motoryň tizligi bilen baglanyşyklydyr.
3. IC416 mejbury wentylýatorly sowadyş (mejbury sowadyş ýa-da garaşsyz wentylýatorly sowadyş)
IC416 motoryň tizligine garamazdan, howanyň yzygiderli möçberini üpjün edýän garaşsyz hereketlendirilýän wentylýatory öz içine alýar.
IC411 we IC416 pes woltly AC asinxron motorlary üçin köplenç ulanylýan sowadyş usullarydyr we ýylylygyň ýaýramagy motoryň ýüzündäki sowadyş gapyrgalaryny wentylýator arkaly üflemek arkaly amala aşyrylýar.
4. Suwuň sowadylmagy
Motordaky uly ýitgilerden dörän ýylylyk motoryň ýüzü arkaly daş-töweregindäki howa ýaýraýar. Motor belli bir şertlerde işleýän wagty, motoryň dürli bölekleriniň ýokary temperaturasynyň ýokarlanmagynyň öňüni almak üçin, käwagt motoryň iň gyzgyn böleginde suw bilen doldurylan ýörite kanallar ýa-da turbalar bolýar we motoryň içinde aýlanýan howa içki ýylylygy ýorgana berýär. Suw bilen sowadylýan ýüz.
5. Wodorod bilen sowadyş
Turbogeneratorlar ýaly ýokary tizlikli elektrik maşynlarynda wodorod sowadyjy ulanylýar. Ýapyk ulgamda atmosfera basyşyndan birnäçe prosent ýokary bolan wodorod gazy içerki wentylýator arkaly aýlanýar we soňra motoryň ýylylyk öndürýän böleginden we suw bilen sowadylýan turba sowadyjysyndan nobatma-nobat akýar.
6. Ýag bilen sowadyş
Käbir motorlarda hereketsiz bölekler, hatda aýlanýan bölekler hem motoryň içinde we motoryň daşynda ýerleşdirilen sowadyjylar arkaly aýlanýan ýag bilen sowadylýar.
2. Sowatmak usulyna esaslanýan motoryň klassifikasiýasy
(1) Tebigy sowadyjy motor motoryň dürli böleklerini sowatmak üçin ýörite usullary ulanmaýar we howany herekete getirmek üçin diňe rotoryň özüniň aýlanmagyna daýanýar.
(2) Öz-özüni howalandyrýan motoryň gyzdyryjy bölegi gurlan wentylýator ýa-da motoryň aýlanýan bölegine birikdirilen ýörite enjam arkaly sowadylýar.
(3) Daşarky howa geçirijili motor (üfleýji sowadyjy motor) Motoryň daşky ýüzi motoryň şaftyna oturdylan wentylýatoryň öndürýän ýel bilen sowadylýar we daşarky howa motoryň içindäki gyzdyryjy bölege girip bilmeýär.
(4) Motoryň sowadyjy gurşawynyň goşmaça sowadyjy enjamlar bilen aýlanmagy motoryň daşyndaky ýörite enjamlar, mysal üçin, suw sowadyjy şkaflar, howa sowadyjy şkaflar we merkezden gaçyryjy burulýan tok wentylýatorlary arkaly döredilýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 24-nji oktýabry